Niet afwentelen wordt in de watersector en daarmee in gebiedsontwikkeling een steeds belangrijker begrip. Ten onrechte, stelt publicist en onderzoeker Ties Rijcken.


Voor Watermachine Nederland is het verschil tussen het hoofdwatersysteem en de poldersystemen essentieel. Het grote hoofdwatersysteem vangt voor de kleine lokale polders de klappen op, van extreme rivierafvoer, stormen op zee, hevige regenval en droogte. Wel zo handig: dan kan men in de polders min of meer ongestoord z’n ding doen, zoals wonen en woningen bouwen. Maar die kwaliteit van de Watermachine staat onder druk: het is momenteel modieus om de klimaatproblematiek op lokale schaalniveaus op te willen vangen: “elke schop in de grond klimaatadaptief!”. Nieuwbouw moet rekening houden met een dijkdoorbraak, meer neerslag opvangen dan de bestaande bouw en water bergen voor droogte. Klinkt mooi, maar kost wel geld en is doorgaans minder efficient dan om het via het hoofdwatersysteem te regelen. In plaats van de woningbouw te helpen, maakt men het juist moeilijker. Wat zit hier toch achter?

Niet afwentelen wordt in de watersector en daarmee in gebiedsontwikkeling een steeds belangrijker begrip. Ten onrechte, stelt publicist en onderzoeker Ties Rijcken.

'Met een meer én een berg heb je waterberging, natuur en recreatie' - Ontwerper Ties Rijcken bedacht een aansprekende en efficiënte manier voor een klimaatbestendige afwatering van piekbuien: de waterbergingsberg. Daarmee zijn meer mensen geholpen dan alleen de...

Volgens de richtlijn “Water en bodem sturend” is landaanwinning in Nederland voorgoed verleden tijd. Zelfs in het dubbel omdijkte Markermeer.

Met de klimaatverandering waait er een nieuwe wind in de Nederlandse watersector: minder inzet op infrastructuur, meer op landgebruik. ‘Watermachine Nederland’ dreigt in verval te raken, vreest Ties Rijcken.

Sinds kort is landaanwinning in het Markermeer niet meer toegestaan. Ties Rijcken vat de argumenten in zijn eigen woorden in bijgaand opiniestuk samen en gaat daar tegenin. Vergroot als overheid niet de paniek over de klimaatverandering, maar werk aan betrouwbare...

Opinie wetenschappers: Onze delta merkt de gevolgen van zeespiegelstijging. Het antwoord van de overheid is een van de redenen dat de woningbouw stagneert, stellen Friso de Zeeuw, Ties Rijcken en Peter Boelhouwer van de TU Delft.

De nieuwste trend in de waterwereld heet Water en Bodem Sturend, afgekort WBS. Een glibberig concept waar moeilijk vat op is te krijgen.

De minister blokkeert een plan voor 480 buitendijkse woningen in Monnickendam, omdat de landaanwinning 0,0005 procent van de waterberging op het Markermeer opsoupeert. Veel politieke partijen willen geen klimaatfonds van 28 miljard euro voor een verminderde...


‘Water en bodem sturend’ is op zich een goed uitgangspunt voor ruimtelijke inrichting. In de uitwerking dreigt dat echter meer ‘dicterend’ te worden, vinden Friso de Zeeuw en Ties Rijcken.

[80 comments op LinkedIn] In NRC Handelsblad van 2 januari geven Friso de Zeeuw en ikzelf een tegengeluid op het actuele idee dat de beleidslijn Water en Bodem Sturend geborgd moet worden met nieuwe juridische kaders. Ik weet dat wij hiermee op veel watertenen trappen.

Als het aan veel experts ligt, krijgt waterbeheer absolute voorrang op andere ruimtelijke belangen, zoals wonen. Dat vraagt om een krachtig tegengeluid, vinden Friso de Zeeuw en Ties Rijcken.

De roep om op allerlei plekken niet te bouwen om waterhuishoudkundige redenen klinkt onverdroten voort. Wordt Niet bouwen onderbouwd met een oneliner of met zorgvuldig ontrafelde argumentaties?

Er zijn in essentie twee soorten antwoorden op milieuvraagstukken. Techno-fixes: innovaties om menselijke behoeftes te bevredigen met minder negatieve milieueffecten, en vraagreductie: berusten in niet vervulde behoeftes, en dus helemaal geen negatieve milieueffecten.

Twee keer per jaar legt de minister van Infrastructuur en Waterstaat verantwoording af aan de vaste Kamercommissie Water in een dag lang durend overleg. Een week ná het overleg in november 2022 verscheen de Kamerbrief Water en Bodem Sturend.

Minder woningen bouwen in diepe polders om de zeespiegelstijging aan te kunnen, is volgens waterexpert Ties Rijcken niet de juiste oplossing. “Ik maak me ook zorgen, maar niet over de vraag of Nederland de zeespiegelstijging aan kan”, stelt Rijcken in zijn betoog ‘Het...

Laat het wassende water maar komen: Nederland kan het aan. We moeten de komende jaren bouwen en nog eens bouwen.

Er gaan steeds meer stemmen op om vanwege de zeespiegelstijging minder nieuwe huizen te bouwen in de diepe polders in West-Nederland. Maar dat is onterecht: als er één land is dat het wassende water aankan, dan is het Nederland.

Het advies van de Deltacommissaris over woningbouw in december houdt me nog steeds bezig. De teneur van het advies als geheel komt op mij over als het pogen te beperken van anderen.

Moeten we verstedelijking vanwege klimaatverandering anders over Nederland verdelen? Op 7 december 2021 bracht de Deltacommissaris een advies uit over woningbouw en klimaatadaptatie aan de ministeries van Binnenlandse Zaken en Infrastructuur en Waterstaat.

Vlak voor de watercrisis in Limburg werd de motie-Grinwis aangenomen: water moet sturend zijn in de ruimtelijke ordening. Oftewel: klimaatadaptiviteit, waterrobuustheid en waterbestendig bouwen.

Het woningnoodvraagstuk is een uiterst complex samenspel van macro-economische omstandigheden, bevolkingsgroei, woonwensen, subsidiestructuren en ruimtelijke ordening. In dit geheel speelt de watersector een kleine rol, maar ook waterbeheerders en...

Verbeelding aan het water - Ties Rijcken en fotograaf Roelof Pot denken hardop na over de beleving van water en selecteerden hun mooiste waterfoto’s. Water is een van de kwaliteitsdragers van steden.

Naarmate ons klimaat verandert en steeds natter en wisselvalliger wordt, heeft drijvend wonen onmiskenbare voordelen. Het idee roept bij veel mensen mooie visioenen op van sfeervol wonen, omringd door eendjes en kabbelende golven.

De klimaatverandering zet het wonen op water in een nieuw daglicht. De zeespiegel stijgt en er komt steeds meer rivier- en regenwater op ons af.

De autarkische (zelfvoorzienende) drijvende woning is niet gebonden aan omvangrijke vervuilende energie- en sanitatie netwerken en weerstaat overstromingen. Het is een woonvorm die tot de verbeelding spreekt van de klimaatbewuste Nederlander.

De kracht van drijvende woningen is hun verplaatsbaarheid. In dit visuele essay een onderbouwing en uiteenzetting van de verplaatsbaarheidstheorie voor drijvende woningen: de voordelen, waarde en waardeontwikkeling in de huidige markt voor woonboten en woonarken,...

Als je als urban designer of architect de aspiratie hebt om vanuit een maatschappelijke betrokkenheid te vernieuwen in het ontwerpen met water, richt je dan op het toelaten van waterpeilfluctuaties in je ontwerp of op het slim inzetten van de verplaatsbaarheid van...

Why dwellers would want to live on water; hydrologists and planners in the Netherlands introduce living on water as a logical response to the predicted rise of the influx of water and at the same time the growing demand of space for housing. Next to contributing to...